Управа за Јавни Приходи на Република Северна Македонија

Често поставувани прашања за оданочување на ДОХОД ОСТВАРЕН ОД СТРАНСТВО

Прашање бр 1:
Студирам во Словенија и работам на студентска работа, каде што ми беше одбиен 22,5% данок на доход во Словенија. Останувам даночен резидент на Македонија. Немам приходи во Македонија, па не плаќам данок тука. Ме интересира:
1. Дали треба да пријавам приход во Македонија?
2. Како функционира избегнувањето на двојно оданочување помеѓу Македонија и Словенија?
3. Како се пресметува данокот во Македонија и кои документи се потребни?
4. Дали платениот данок во Словенија ќе се земе предвид при оданочување во Македонија?
5. Кој е рокот за пријавување на приходот во Македонија?

Одговор бр 1:
Согласно член 5 од ЗДЛД, обврзник на данокот на доход е секое физичко лице резидент на Република Северна Македонија за доходот што го остварува во земјата и во странство.
Резидент во смисла на овој закон е физичко лице кое на територијата на Република Северна Македонија има постојано живеалиште или престојувалиште. Резидентот има престојувалиште ако на територијата на Република Северна Македонија престојува непрекинато или со прекини 183 или повеќе дена во кој било 12-месечен период. Како доход од работа согласно одредбите од член 14 од ЗДЛД, претставува секој доход што го остварува обврзникот по основ на работен однос, вклучувајќи го и доходот по договор за повремено или привремено вршење услуги на органите на државната управа, на домашните и странските правни и физички лица, како и на домашните и странските физички лица што вршат самостојна дејност, ако со овој закон не е изземен од оданочување.

Заради одбегнување на двојното оданочување по однос на данокот на доход и данокот на капитал и за заштита на фискалната евазија Владата на Република Северна Македонија има склучено Договор со Владата на Република Словенија објавен во „Сл. весник на РМ“ број 31/1998 со примена од 01.01.2000 година.
Според одредбите од членот 4 став 1 на споменатиот Договор, резидент на државата договорничка означува секое лице, кое според законите на таа држава, подлежи на оданочување во таа држава по основ на живеалиште, престојувалиште, место на основање, седиште на управување или друг критериум од слична природа. Во случај кога физичко лице е резидент на двете држави договорнички, според одредбите од ставот 2 на членот 4 од Договорот, неговиот статус се определува на следниот начин:
а) ќе се смета дека е резидент само на државата во која има постојано место на живеење; ако има постојано место на живеење во двете држави, ќе се смета дека е резидент само на државата со која неговите лични и економски врски се потесни (средиште на животни интереси);
б) доколку не може да се определи државата во која има средиште на животни интереси, или ако ни во една држава договорничка нема постојано место на живеење, ќе се смета дека е резидент само на државата во која има вообичаено место на живеење;
в) ако има вообичаено место на живеење во двете држави договорнички или нема ниту во една од нив, ќе се смета дека е резидент само на државата чиј е државјанин;
г) ако е државјанин на двете држави или на ниедна од нив, надлежните органи на државите договорнички ќе го решат прашањето по пат на заеднички договор.

Согласно член 21 став 2 од Договорот, студент или лице на стручна обука, кој непосредно пред посетата на државата договорничка бил или е резидент на друга држава договорничка и кој престојува во првоспомнатата држава само поради своето образование или обука, има право во текот на образованието или обуката на исти изземања, ослободувања или намалувања на данокот на подароци, стипендии и примања од работен однос како и резидентите на државата договорничка во која престојува.

Согласно напред наведените законски одредби и имајќи ги предвид одредбите од член 4 и член 21 од договорот со Република Словенија, доколку средиштето на Вашите животни интереси се наоѓа во Словенија, во тој случај ќе се сметате за даночен резидент на Словенија и данокот за остварениот доход ќе треба да го пријавите и платите во Словенија, а истиот ќе немате обврска да го пријавите во РС Македонија.

Доколку пак, средиштето на Вашите животни интереси се наоѓа во РС Македонија, во тој случај ќе се сметате за даночен резидент на РС Македонија и остварениот доход во Словенија ќе имате обврска да го пријавите во Управата за јавни приходи, со поднесување на електронска пресметка најдоцна до 10-ти во месецот, за доходот остварен во претходниот месец. Во пресметката задолжително се пополнува и податокот за државата во која е резидент исплатувачот (односно државата од која е остварен доходот) како и податоци за датум на прилив од странство, износ на остварен доход во странска валута, валутата во кој е остварен доходот (вршите избор од понудено мени). При пријавување на доход од странство не се евидентира податок за трансакциска сметка (независно дали денарска или девизна) со оглед на тоа што во овој случај пресметката е со начин на исплата „друг начин“. Поднесената електронска пресметка е-ППД за доходот остварен во странската држава ја проверува и одобрува службено лице од УЈП. По одобрување на пресметката, истата добива статус „Одобрена“ при што се издава Рекапитулација за утврдување на аконтација на данок на личен доход со Фолио број и налог за плаќање (образец ПП53). Плаќањето на данокот на доход утврден во одобрената пресметка се врши кај носител на платниот промет преку образецот ПП53, најдоцна до 15-ти во месецот за претходниот месец согласно член 93 од ЗДЛД.
Даночниот обврзник согласно член 8 од ЗДЛД, може до Управата за јавни приходи да поднесе, Барање за издавање на потврда за даночен резидент (образец Б-ПДР http://www.ujp.gov.mk/mk/obrasci/opis/139, која ќе му послужи пред странскиот исплатувач за ослободување од плаќање на данок со докажување на статус на даночен резидент во Република Северна Македонија.

Во случаите кога данокот на доход е платен во државата договорничка во којашто е остварен доходот, а согласно одредбите од Договорот се оданочува во резидентната земја, односно во државата во којашто лицето е даночен резидент (во случајов резидент на Република Северна Македонија), потребно е физичкото лице да се обрати до странската даночна администрација заради информирање со процедурите за враќање на задржаниот данок. Во случаите кога данокот на доход е платен во државата договорничка во којашто е остварен доходот, а согласно одредбите од Договорот се оданочува во резидентната земја, односно во државата во којашто лицето е даночен резидент (во случајов резидент на Република Северна Македонија), потребно е физичкото лице да се обрати до странската даночна администрација заради информирање со процедурите за враќање на задржаниот данок.

Прашање бр 2:
Во рамки на нашето деловно работење, упативме работници (физички лица од Германија и Португалија) за работа во подружницата во РСМ. Работниците имаат работен однос исклучиво со матичната германска компанија; немаат склучено договор за вработување со подружницата во РСМ. Договорот за упатување е склучен: помеѓу матичната компанија од Германија (работодавач) и подружницата во РСМ, плата се исплаќа во Германија.

Кој е даночниот статус на упатените работници во РС Македонија?

Дали истите се сметаат за резиденти или нерезиденти за цели на данок на личен доход?

Дали упатените физички лица од Германија и Португалија имаат обврска да пријавуваат приход во РС Македонија и да плаќаат персонален данок?

Доколку да – кои приходи е потребно да ги пријавуваат и кога?

Дали постои обврска за регистрација на овие физички лица во некоја посебна постапка во УЈП, со цел правилно даночно третирање?

Дали подружницата има некакви обврски поврзани со пресметка или уплата на данок, со оглед дека платите се исплаќаат во Германија?

Одговор бр 2:
Според одредбите од ЗДЛД, даночен обврзник на данокот на доход е секое физичко лице резидент на Република Северна Македонија (РС Македонија) за доходот што го остварува во земјата и во странство, како и физичко лице нерезидент за доходот што е остварен на територијата на РС Македонија (член 5 став 1 и член 7 став 1). Резидент е физичко лице кое на територијата на РС Македонија има постојано живеалиште или престојувалиште при што се смета дека резидентот има престојувалиште доколку на територијата на РС Македонија престојува непрекинато или со прекин 183 дена или повеќе во кој било 12 месечен период (член 5 став 2 и 3 од ЗДЛД). Според овие одредби, а имајќи го предвид разбирањето дека упатените вработени ќе работат во македонската подружница подолг период (24 месеци според обезбедениот RM/D 101 формулар), упатените лица ќе се сметаат за македонски даночни резиденти.

Кој е даночниот статус на упатените работници во РС Македонија? Дали истите се сметаат за резиденти или нерезиденти за цели на данок на личен доход?
Владата на Република Македонија има склучено Договор со Владата на Сојузна Република Германија за одбегнување на двојното оданочување по однос на данокот од доход и данокот на капитал, објавена во „Сл.весник на РМ“ број 86/06 со примена од 01.01.2011 година. Одредбите од овој договор треба да се имаат предвид при одредување на резидентниот статус и при определување на правото на оданочување на доходот од работен однос (плати, надници и други слични примања). Имено, согласно членот 4 на споменатиот Договор, резидент на државата договорничка означува секое лице, кое според законите на таа држава, подлежи на оданочување во таа држава по основ на живеалиште, престојувалиште, седиште на управување или друг критериум од слична природа. Во случај кога според локалното законодавство на двете држави договорнички, физичкото лице се смета за резидент на двете држави, според одредбите од ставот 2 на членот 4 од Договорот, неговиот резидентен статус се утврдува според следните критериуми:
a) ќе се смета дека е резидент само на државата во која има постојано место на живеење; ако има постојано место на живеење во двете држави, ќе се смета дека е резидент само на државата со која неговите лични и економски врски се потесни (средиште на животни интереси);
б) доколку не може да се определи државата во која има средиште на животни интереси, или ако ни во една држава договорничка нема постојано место на живеење, ќе се смета дека е резидент само на државата во која има вообичаено место на живеење;
в) ако има вообичаено место на живеење во двете држави договорнички или нема ниту во една од нив, ќе се смета дека е резидент само на државата чиј е државјанин;
г) ако е државјанин на двете држави или на ниедна од нив, надлежните органи на државите договорнички ќе го решат прашањето по пат на заеднички договор.

Соодветно, упатените лица кои доаѓаат од Германија ќе се сметаат за македонски даночни резиденти доколку согласно одредбите од став 2 на член 4 од Договорот со Германија, средиштето на нивните животни интереси за периодот на упатување во македонската подружница се наоѓа во РС Македонија. Што се однесува до упатените лица кои доаѓаат од Португалија, имајќи предвид дека РС Македонија нема склучено договор за одбегнување на двојното оданочување со Португалија, при одредување на нивниот резидентен статус ќе се применуваат само горенаведените одредби од македонскиот ЗДЛД. Имајќи го предвид периодот на упатувањето, упатените лица кои доаѓаат од Португалија ќе се сметаат за македонски даночни резиденти. Меѓутоа, доколку истите пред упатувањето во Македонија се сметале за даночни резиденти на Германија, во тој случај при одредување на нивниот резидентен статус во РС Македонија исто така ќе се одредува согласно одредбите од Договорот со Германија.

Дали упатените физички лица од Германија и Португалија имаат обврска да пријавуваат приход во РС Македонија и да плаќаат персонален данок?
Имајќи ги предвид одредбите од членот 5 став 1 и членот 7 став1 од ЗДЛД, упатените лица ќе имаат одредени даночни обврски во РС Македонија во однос на пријавување и оданочување на доходот остварен во земјата и во странство (доколку се сметаат за македонски даночни резиденти за периодот на упатувањето), односно доходот остварен (со работа) на територијата на РС Македонија (доколку се сметаат за даночни нерезиденти во РС Македонија).
Во однос на одредување на даночните обврски и правото на оданочување на доходот од работен однос (плати, надници и други слични примања) на упатените лица кои доаѓаат од Германија треба да се имаат предвид и одредбите од Договорот со Германија. Согласно член 15 став 1 од договорот, платите, надниците и другите слични примања кои произлегуваат од работен однос остварени од резидент на државата договорничка, ќе се оданочуваат само во таа држава, освен во случаи кога вработувањето се извршува во другата држава договорничка. Ако вработувањето е извршено така, таквите примања кои се остваруваат таму, ќе се оданочуваат во таа друга држава. По исклучок од одредбите на став 1, примањата кои резидентот на едната држава договорничка ги остварува од работен однос во другата држава договорничка ќе се оданочуваат само во првоспоменатата држава (во земјата на резидетност) ако:
а) примателот престојува во другата држава договорничка во период или периоди кои вкупно не надминуваат 183 дена во период од дванаесет месеци, кој период започнува или завршува во односната фискална година, и
б) примањето е платено од страна, или во име на работодавачот кој не е резидент на другата држава, и
в) примањата не паѓаат на товар на постојаната деловна единица или постојана база која работодавачот ја има во другата држава.
Според напред наведените одредби и одредбите од член 4 од договорот со Германија, доколку упатените лица кои доаѓаат од Германија се резиденти на Германија, имајќи предвид дека истите ќе престојуваат во Македонија во период кој надминува 183 дена во 12 месечен период и фактот дека надоместоците за услугите кои ќе ги даваат на македонската подружница ќе бидат месечно фактурирани на истата, овие лица имаат обврска доходот кој го остваруваат од својот работодавач од Германија за работата која ја извршуваат во Македонија да го пријават во УЈП и да платат данок на личен доход. Доколку овие лице се сметаат за македонски даночни резиденти согласно одредбите од член 4 став 2 на договорот со Германија, истите, покрај доходот кој го остваруваат од германската матична компанија за работата која ја извршуваат за македонската подружница, ќе имаат обврска да го пријават и другиот доход кој го остваруваат со извор во странство, а кој согласно одредбите од ЗДЛД подлежи на оданочување во Македонија.

За пријавување на доходот од странство упатените лица потребно е да поднесат електронска пресметка „е-ППД“ преку електронскиот систем „е-Даночни услуги“ до 10-ти во месецот за доходот остварен во претходниот месец согласно одредбите од член 88 став 1 точка 4 од ЗДЛД.

Во пресметката износот на платата од странство се искажува како Вид на доход Т1. Доход од работа и Подвид на доход Ѕ1.2. – Плати остварени во странство при што како држава во која е резидент исплатувачот се избира СР Германија. За другите лични примања од странство (како различни бенефити обезбедени од работодавачот во Германија), поврзани со работата во Македонија, се поднесува посебна пресметка во која примањата се евидентираат како Вид на доход Т1. – Доход од работа и Подвид на доход Ѕ1.5. Други лични примања остварени во странство и држава на исплатувачот СР Германија.
По приемот на пресметката службено лице од УЈП ја разгледува истата и по нејзино одобрување се доделува Фолио број и се издава Рекапитулација за утврдување на аконтација на данок на личен доход со статус „Одобрена“ и налог за плаќање на данокот на личен доход (Образец ПП53).

Согласно член 93 од ЗДЛД, аконтација на данокот на доход утврден во одобрените пресметки се плаќа најдоцна до 15-ти во месецот за претходниот месец и за доходот остварен од странство.
Плаќањето на данокот на доход кај носителот на платниот промет се врши на образец ПП53.
Упатените лица кои доаѓаат од Португалија, доколку пред почетокот на упатувањето во македонската компанија не се сметале за резиденти на Германија, истите како македонски даночни резиденти, согласно одредбите од ЗДЛД, имаат обврска до УЈП да го пријават доходот кој го добиваат од германската компанија за работата која ја извршуваат за македонската подружница (како доход остварен на територијата на Македонија), како и другиот доход остварен во земјата и странство кој подлежи на однаночување согласно одредбите од ЗДЛД. Во случај пред почетокот на упатувањето, овие лице да се сметале за даночни резиденти на Германија, тогаш и за нив ќе се применуваат одредбите од договорот со Германија во однос на одредување на нивните даночни обврски во Македонија, покрај одредбите од ЗДЛД.
Пријавувањето на доходот овие лице ќе го вршат на начинот опишан погоре.

1. Дали постои обврска за регистрација на овие физички лица во некоја посебна постапка во УЈП, со цел правилно даночно третирање?
Упатените лица потребно е да се евидентираат во регистарот на даночни обврзници на УЈП, за што потребно е да поднесат Пријава за регистрација на даночен обврзник – Образец РДО во УЈП. Како прилог кон пријавата треба да се поднесе копија од дозволата за привремен престој издадена од МВР. Дополнително, упатените лица треба да креираат свои профили во системот „е-Даночни услуги“ со цел да може да ги исполнуваат своите месечни (поднесување на е-ПДД пресметки) и годишни (прием и преглед на генерираната од страна на УЈП даночна пријава) даночни обврски. Како даночен број при регистрацијата треба да се користи матичниот број за странци од дозволата за привремен престој издадена од МВР.

2. Дали подружницата има некакви обврски поврзани со пресметка или уплата на данок, со оглед дека платите се исплаќаат во Германија?
Согласно одредбите од ЗДЛД, наведени погоре, упатените лица имаат обврска да го пријават во УЈП доходот кој ќе го добиваат од германската компанија за нивните работни активности во македонската компанија, преку поднесување на е-ПДД пресметки, како и да го платат данокот утврден во тие пресметки. Соодветно, македонската подружница нема да има никакви обврски во врска со пријавување на доходот исплатен од страна на германската компанија и плаќање на данокот на тој доход. Меѓутоа, доколку македонската подружница, во текот на упатувањето, на лицата им исплатува одредени надоместоци или им обезбедува одредени бенефити (плаќање на кирија за стан, обезбедување службено возило кое може да се користи и за приватни потреби и сл.) кои согласно ЗДЛД подлежат на оданочување со данок на личен доход, истата има обврска за истите на поднесе е-пдд, односно да го пресмета и плати данокот на личен доход.

Прашање бр 3:
Македонец сум по потекло, но моментално немам Македонско државјанство (и пасош) туку само Холандско.
• На почеток на септември годинава официјално се отселив од Холандија и од тогаш престојувам и работам во Македонија како странец (Холанѓан), престојувајќи кај моите родители.
• Во процес на аплицирање сум за дозвола за краток престој во Македонија, а потоа и за дозвола за постојан престој.
• Работам фриленс за Американска фирма (така што не сум вработен во фирма со претставништво во Македонија) и приливите ми стигаат на Холандска сметка како физичко лице (т.е. немам фирма). Даночните советници во Холандија ми тврдат дека штом сум се отселил и дерегистрирал официјално од државата јас во истиот момент престанувам да бидам даночен обврзник на Холандија. Според нив, ова е така и покрај тоа што сум бил резидент таму повеќе од 183 дена во годината, затоа што центарот на економски/витални интереси ми се префрла во Македонија. Според нив, данокот на приливите во остатокот од годинава (септември до декември) треба да ги плаќам во Македонија. Се обидувам да ги разберам следниве работи:
• Дали е точно дека во периодот помеѓу септември и декември годинава сум даночен обврзник во Македонија а не во Холандија?
• Дали менува тоа што сè уште немам дозвола за престој во Македонија, сум во процес за истата?
• Дали менува фактот што приливите ми стигаат на холандска а не македонска сметка (според холандските советници, ова не е проблем затоа што државите даночат на светски приход)?
• Дали можам да се регистрирам во УЈП како даночен обврзник уште пред да ја земам дозволата за престој за странец, и ако да тогаш кој е процесот?
• Дали може кои било неисплатени даноци од периодот септември – декември да се платат ретроактивно, и ако да до кога е рокот?

Одговор бр 3:
Согласно член 3 од ЗДЛД, како личен доход кој подлежи на оданочување се подразбираат следните видови доход остварени во земјата и во странство: 1) доход од работа; 2) доход од самостојна дејност; 3) доход од авторски и сродни права; 4) доход од продажба на сопствени земјоделски производи; 5) доход од права од индустриска сопственост; 6) доход од закуп и подзакуп; 7) доход од капитал; 8) капитални добивки; 9) добивки од игри на среќа; 10) доход од осигурување и 11) друг доход. Притоа на оданочување подлежи доходот што е остварен во пари, во хартии од вредност, во натура, или во некој друг вид.
Даночен обврзник на данокот на личен доход, е секое физичко лице кое е Македонски резидент за доходот кој го остварува во земјата и во странство како и физичко лице кое не е резидент на Република Северна Македонија (РС Македонија) за доходот што е остварен на територијата на РС Македонија (член 5 став 1 и член 7 став 1 од ЗДЛД). Резидент е физичко лице кое на територијата на РС Македонија има постојано живеалиште или престојувалиште. Се смета дека резидентот има престојувалиште доколку на територијата на РС Македонија престојува непрекинато или со прекин 183 дена или повеќе во кој било 12 месечен период. Согласно одредбите од член 15 став 1 точка 16) од ЗДЛД, за доход од работа се смета и секој поединечно остварен доход врз основа на договор за повремено или привремено вршење на услуги на правни и физички лица. Основа за пресметување на данокот на доход според член 16 став 1 точка 5) од ЗДЛД, претставува износот на примањето, надоместокот односно доходот. Според член 87 од ЗДЛД, во текот на годината, обврзникот пресметува и плаќа аконтација на данокот на доход и за доход остварен од странство кој подлежи на оданочување со данок на доход врз основа на одредбите од ЗДЛД. Притоа обврзникот е должен да поднесе пресметка на аконтација на данок на доход и соодветни докази за остварениот доход до органот за јавни приходи до 10-ти во месецот кој следи по месецот во кој е остварен доходот, согласно одредбите од член 88 став 1 точка 4) од ЗДЛД. Пресметката „е-ППД“ се поднесува електронски преку електронскиот систем „е-Даночни услуги“.

Во пресметката износот на остварениот доход се искажува како Вид на доход Т1. Доход од работа и Подвид на доход S1.16 Примања по основ на други извршени повремени и привремени услуги.

Доколку станува збор за доходот остварен во странство, задолжително се пополнува и податокот за државата во која е резидент исплатувачот како и податоци за: датум на прилив од странство, износ на остварениот доход во странска валута и валута во која е исплатен доходот (вршите избор од понудено мени). Врз основа на внесените податоци, системот автоматски ќе го пресмета остварениот доход во денари (по среден курс на датумот кога е остварен доходот во странство).
По приемот на пресметката, службено лице од Управата за јавни приходи ја разгледува истата и по нејзино одобрување се доделува Фолио број и се издава Рекапитулација за утврдување на аконтација на данок на личен доход со статус „Одобрена“ и налог за плаќање на данокот на личен доход (образец ПП53). Согласно член 93 од ЗДЛД, аконтација на данокот на доход утврден во одобрените пресметки се плаќа најдоцна до 15-ти во месецот за претходниот месец и за доходот остварен од странство. Плаќањето на данокот на доход кај носителот на платниот промет се врши исклучиво преку образецот ПП53 генериран од страна на Управата за јавни приходи, односно плаќањето се врши само во денари. Во овој контекст доколку не располагате со денарска трансакциска сметка во некоја од Македонските банки, плаќањето на данокот може да се изврши од страна на трето лице (правно или физичко) кое поседува таква сметка. Системот „е-Даночни услуги“ преку опцијата „плаќање од трето лице“ овозможува да се смени плаќачот во налогот.

Според горенаведеното, ќе се сметате за македонски даночен резидент кога вашиот престој во РС Македонија ќе надмине 183 дена сметајќи од моментот на вашиот влез во РС Македонија. Како даночен нерезидент имате обврска да го пријавите доходот остварен на територијата на РС Македонија и да платите данок на личен доход на истиот. Доходот кој го остварувате од работата за Американската компанија (кој ви стигнува на Вашата сметка во Холандска банка), претставува доход остварен на територијата на РС Македонија во смисла на чл. 7 став 1 од ЗДЛД за кој треба да поднесете електронска пресметка преку системот „е-Даночни услуги“. Со цел пријавување на доходот и поднесување на електронската пресметка како нерезидент најпрво ќе треба до Управата за јавни приходи да поднесете Пријава за регистрација на даночен обврзник (образец УЈП-РДО), заради доделување на Единствен даночен број (ЕДБ). По доделувањето на ЕДБ, потребно е да се регистрирате на системот „е-Даночни услуги“ https://e-ujp.ujp.gov.mk. За да се случи регистрацијата потребно е Вашето присуство заради верификација на корисничкиот профил во „е-Даночни услуги“ од страна на службено лице. Доколку не сте во можност да присуствувате, можете да ополномоштите лице кое ќе го стори тоа за Вас.

Прашање бр 4:
Ви се обраќам со прашање во врска со обврската за пријавување и плаќање на данок на личен доход на физичко лице кое е државјанин на СР. Германија, а престојува во Р. Северна Македонија како упатен работник, со дозвола за привремен престој, а во контекст на Законот за данокот на личен доход и согласно Договорот меѓу Владата на СР Германија и Македонската влада за одбегнување на двојното оданочување по однос данокот на доход и данокот на капитал.
Имено, физичкото лице, државјанин на СР Германија, е вработено во организација основана во СР. Германија, на работна позиција: раководител на подружницата на странската организација во Р. Северна Македонија. Лицето прима плата и трошоци поврзани со работата од страна на неговиот работодавач – организацијата основана во СР. Германија и тие му се исплаќаат на негова трансакциска сметка во СР. Германија. Ова лице не остварува какви било приходи во Р. Северна Македонија, нема ниту отворено трансакциска сметка во Р. Северна Македонија, бидејќи за тоа нема ни потреба.
Лицето има регулиран привремен престој во Р.С. Македонија на основ упатен работник почнувајќи од 2023 година кој престој согласно одлука на странскиот работодавач ќе треба да биде продолжуван до 2027 година.
Придонесите за социјално осигурување на ова лице му се плаќаат во СР. Германија исто така, со оглед дека во конкретниот случај важат одредбите од Договорот меѓу македонската Влада и Владата на СР. Германија за социјално осигурување, согласно кое во однос на придонесите од социјално осигурување се применува германски правни прописи и истите се плаќаат во СР Германија, за кое нешто ова лице поседува доказ RM/D 101 образец (Потврда за примена на германски правни прописи при вработување во Северна Македонија).
Имајќи го предвид горенаведеното, Ве молам за одговор на прашањето:
Дали странското физичко лице за време на престојот во Северна Македонија има определени даночни обврски за пријавување на своите приходи кои му се исплатени во странство, иако лицето не остварува никаков доход во Р. Северна Македонија, но има престојувалиште во Р. Северна Македонија.

Одговор бр 4:
Според одредбите од ЗДЛД, даночен обврзник на данокот на доход е секое физичко лице резидент на Република Северна Македонија за доходот што го остварува во земјата и во странство, како и физичко лице нерезидент за доходот што е остварен на територијата на РС Македонија (член 5 став 1 и член 7 став 1).Резидент е физичко лице кое на територијата на РС Македонија има постојано живеалиште или престојувалиште при што се смета дека резидентот има престојувалиште доколку на територијата на РС Македонија престојува непрекинато или со прекин 183 дена или повеќе во кој било 12 месечен период (член 5 став 2 и 3 од ЗДЛД). Владата на Република Македонија има склучено Договор со Владата на Сојузна Република Германија за одбегнување на двојното оданочување по однос на данокот од доход и данокот на капитал, објавена во „Сл.весник на РМ“ број 86/06 со примена од 01.01.2011 година. Според одредбите од членот 4 на споменатиот Договор, резидент на државата договорничка означува секое лице, кое според законите на таа држава, подлежи на оданочување во таа држава по основ на живеалиште, престојувалиште, седиште на управување или друг критериум од слична природа. Во случај кога според локалното законодавство на двете држави договорнички, физичкото лице се смета за резидент на двете држави, според одредбите од ставот 2 на членот 4 од Договорот, неговиот резидентен статус се утврдува според следните критериуми:
• ќе се смета дека е резидент само на државата во која има постојано место на живеење; ако има постојано место на живеење во двете држави, ќе се смета дека е резидент само на државата со која неговите лични и економски врски се потесни (средиште на животни интереси);
• доколку не може да се определи државата во која има средиште на животни интереси, или ако ни во една држава договорничка нема постојано место на живеење, ќе се смета дека е резидент само на државата во која има вообичаено место на живеење;
• ако има вообичаено место на живеење во двете држави договорнички или нема ниту во една од нив, ќе се смета дека е резидент само на државата чиј е државјанин;
• ако е државјанин на двете држави или на ниедна од нив, надлежните органи на државите договорнички ќе го решат прашањето по пат на заеднички договор.
Согласно член 15 став 1 од договорот, платите, надниците и другите слични примања кои произлегуваат од работен однос остварени од резидент на државата договорничка, ќе се оданочуваат само во таа држава, освен во случаи кога вработувањето се извршува во другата држава договорничка. Ако вработувањето е извршено така, таквите примања кои се остваруваат таму, ќе се оданочуваат во таа друга држава.
По исклучок од одредбите на став 1, примањата кои резидентот на едната држава договорничка ги остварува од работен однос во другата држава договорничка ќе се оданочуваат само во првоспоменатата држава (во земјата на резидетност) ако:
а) примателот престојува во другата држава договорничка во период или периоди кои вкупно не надминуваат 183 дена во период од дванаесет месеци, кој период започнува или завршува во односната фискална година, и
б) примањето е платено од страна, или во име на работодавачот кој не е резидент на другата држава, и
в) примањата не паѓаат на товар на постојаната деловна единица или постојана база која работодавачот ја има во другата држава.
Според напред наведените законски одредби и имајќи ги предвид одредбите од член 4 и член 15 став 1 и 2 од договорот со СР Германија, доколку физичкото лице е резидент на Германија, а имајќи предвид дека истото престојува во Македонија во период кој надминува 183 дена во 12 месечен период, истото има обврска доходот кој го остварува од својот работодавач од Германија за работата која ја извршува во Македонија да го пријави во Управата за јавни приходи и да плати данок на личен доход. За пријава на доходот од странство лицето треба да поднесе електронска пресметка „е-ППД“ преку електронскиот систем „е-Даночни услуги“ до 10-ти во месецот за доходот остварен во претходниот месец согласно одредбите од член 88 став 1 точка 4 од ЗДЛД. Во пресметката износот на платата од странство се искажува како Вид на доход Т1. Доход од работа и Подвид на доход Ѕ1.2. – Плати остварени во странство при што како држава во која е резидент исплатувачот се избира СР Германија. За другите лични примања од странство (како различни бенефити обезбедени од работодавачот во Германија), поврзани со работата во Македонија, се поднесува посебна пресметка во која примањата се евидентираат како Вид на доход Т1. – Доход од работа и Подвид на доход Ѕ1.5. Други лични примања остварени во странство и држава на исплатувачот СР Германија. По приемот на пресметката службено лице од Управата за јавни приходи ја разгледува истата и по нејзино одобрување се доделува Фолио број и се издава Рекапитулација за утврдување на аконтација на данок на личен доход со статус „Одобрена“ и налог за плаќање на данокот на личен доход (образец ПП53). Доколку физичкото лице се смета за даночен резидент на РС Македонија согласно одредбите од применливиот договор, покрај обврската за пресметување и плаќање на данокот на платата и дополнителните примања од работен однос од странство, истото има обврска до Управата за јавни приходи да го пријави и другиот доход остварен од странство и од земјата како дивиденди, доход од закуп и подзауп, доход од авторски и сродни права и слично. Притоа, согласно член 8 став 4 од ЗДЛД со цел одбегнување двојно оданочување на физичкото лице резидент му се намалува пресметаниот данок на доход за износот на платениот данок на доход во друга држава, најмногу до износот што би се добил со примена на даночната стапка од 10%. За платениот данок во странство, задолжително се доставува доказ од надлежниот даночен орган во странство како прилог кон поднесената електронска пресметка.

Прашање бр 5:
Имам неколку прашања во врска со започнувањето на примената на оданочувањето на капиталните добивки остварени од продажба на хартии од вредност од 01.01.2023.
Сите прашања се однесуваат за хартии од вредност тргувани на странски берзи. Конкретно во мојот случај брокерот е ХХХ.
1) Како точно се пресметува разлика од продажна цена и куповна цена за хартии од вредност што се тргуваат во странски валути?

Би дефинирал два можни начини:
А) Се пресметува разлика од продажната цена и куповната цена во валутата во којашто е направено тргувањето и на крај таа разлика се претвора во денари според среден курс на НБРМ важечки на денот на продажбата.
Б) Се пресметува разлика од продажната цена претворена во денари според среден курс на НБРМ важечки на денот на продажбата и куповната цена претворена во денари според среден курс на НБРМ важечки на денот на купувањето.
Ова го прашувам затоа што поради разлики во курсот на денот на купување и продавање, една иста продажба може да се толкува или како капитална добивка или како капитална загува, во зависност од начинот на пресметка.

Ќе илустрирам со пример:
• На 22 април се купени 1000 удели од WPAB по цена од 5,0 USD за удел.
1. Средниот курс на НБРМ на 22 април бил 55,5344 денари за 1 USD. Тоа значи дека цената на уделот на тој ден била 282,6720 денари.
2. Вкупната вредност на уделите во валутата во која се тргува хартијата од вредност (WPAB) по која се купени истите изнесува 5000 USD.
3. Вкупната вредност на уделите во денари според среден курс на НБРМ важечки на денот на купување изнесува 282.672 MKD (=1000 × 5,0 × 56,5344).
4. На 22 август се продадени 1000 удели од WPAB по цена од 4,7 USD за удел.
• Средниот курс на НБРМ на 22 август бил 61,1647 денари за 1 USD. Тоа значи дека цената на уделот на тој ден била 287,4741 денари.
1. Вкупната вредност на уделите во валутата во која се тргува хартијата од вредност (WPAB) по која се продадени истите изнесува 4700 USD
2. Вкупната вредност на уделите во денари според среден курс на НБРМ важечки на денот на продавање изнесува 287.474 MKD (=1000 × 4,7 × 61,1647).
Значи, според двата начини на пресметување, може да се направи различно толкување:
А) 4700 USD – 5000 USD =-300 USD, т.е. има капитална загуба 300 USD.
Б) 287.474 MKD – 282.672 MKD = 4.802 MKD, т.е. има капитална добивка од 4.802 MKD.
2) Дали при пресметување на куповната вредност и продажната вредност на уделите влегува и провизијата од брокерот?
Пример за купување: Купени се 10 удели по цена од 3,0 USD и провизија за трансакција 1 USD. Вкупно се платени: 10 × 3,0 USD + 1 USD = 31 USD.
А) Доколку провизијата се земе во обѕир, ефективната куповна цена на тие удели ќе биде 3,1 USD (= 31 USD/10).
Б) Доколку провизијата не се земе во обѕир, ефективната куповна цена на тие удели ќе биде 3,0 USD (= 30 USD/10).
Пример за продажба: Продадени се 10 удели по цена од 4,0 USD и провизија за трансакција 2 USD. Вкупно се добиени: 10 × 4,0 USD – 2 USD = 38 USD.
А) Доколку провизијата се земе во обѕир, ефективната продажна цена на тие удели ќе биде 3,8 USD (= 38 USD/10).
Б) Доколку провизијата не се земе во обѕир, ефективната продажна цена на тие удели ќе биде 4,0 USD (= 40 USD/10).
3) Ќе ве молам за потврда дека тврдењата и пресметката се точни.

Според прочитаното од Законот за изменување и дополнување на Законот за данокот на личен доход од 16 декември 2022, моето разбирање е следново:
• За хартии од вредност што се купувани со повеќе трансакции, при пресметување на капитална добивка ќе се користи хронолошка FIFO (First-In-First-Out) метода, т.е. уделите се продаваат по ист редослед по кој се купувани, од најстариот кон најновиот.
• Капитална добивка треба да се пријави и да се плати данок само доколку се задоволени и двата од следните услови:
1. Уделите што се продаваат се стекнати после 01.01.2023.
2. Уделите што се продаваат биле во сопственост помалку од 2 години.
Пример:
• Трансакција 1: На 11.08.2022 се купени 100 удели од ABCD по цена од 6,7 USD за удел.
• Трансакција 2: На 03.01.2023 се купени 200 удели од ABCD по цена од 6,6 USD за удел.
• Трансакција 3: На 13.01.2023 се продадени 150 удели од ABCD по цена од 6,9 USD за удел. Според FIFO методата, оваа продажба вклучува:
1. 100 удели од тие што се купени на 11.08.2022. Бидејќи овие удели се стекнати пред 01.01.2023, не треба да се пријавува и не треба да се плати данок за капитална добивка.
2. 50 удели од тие што се купени на 03.01.2023. Бидејќи овие удели се стекнати по 01.01.2023 и биле во сопственост помалку од 2 години, за нив треба да се пријави капитална добивка и да се плати данок.
4) Кој е периодот (месечно и годишно) за кој треба да се пријавуваат капиталните добивки и кои се роковите за пријавување и плаќање?
5) Дали се прави пребивање на капитални загуби со капитални добивки на ниво на некој период?
• Доколку се прави, за кој период (пример: месечно или годишно) може да се прави пребивањето?
• Доколку се прави, дали капиталните загуби може да се пренесуваат во следни периоди во иднина?
• Доколку капиталните загуби може да се пренесуваат во иднина за пребивање, до кога може?
6) Дали се прави пребивање на капитални загуби со капитални добивки на ниво на продажна трансакција?
Пример:
• Трансакција 1: На 01 март се купени 200 удели од ABCD по цена од 5,0 USD.
• Трансакција 2: На 05 јуни се купени 300 удели од ABCD по цена од 3,0 USD.
• Трансакција 3: На 10 август се продадени 350 удели од ABCD по цена од 4,0 USD.
Според FIFO методата, оваа продажба вклучува:
1. 200 удели од тие што се купени на 01 март – За овие удели има капитална загуба: 200 × 4, 0 USD – 200 × 5,0 USD =-200 USD.
2. 150 удели од тие што се купени на 05 јуни – За овие удели има капитална добивка: 150 × 4,0 USD – 150 × 3,0 USD = 150 USD.
Прашањето е: Дали треба да се пријави капитална добивка 150 USD за уделите што биле продадени со добивка или не треба да се пријави затоа што на ниво на цела продажна трансакција има 50 USD капитална загуба? Тоа е-200 USD + 150 USD =-50 USD.
7) На кое место во е-ПДД треба да се внесуваат капиталните добивки? Дали тоа се прави во „Т8. Капитални добивки / Ѕ8.1. Капитална добивка од продажба на хартии од вредност“?
8) На кое место во е-ПДД треба да се пријават следните типови на дистрибуции на парични средства кои произлегуваат од одредени хартии од вредност?
• Ordinary Dividend
• Mixed Income
• Long Term Capital Gain
• Short Term Capital Gain
Имено, сите овие типови се гледаат во извештајот за дивиденди од брокерот, но типот е назначен поради потреба од различен начин за даночење (барем во САД). Во мојот случај, сите типови што не се Ordinary Dividend се појавуваат кај ETF-и што работат со managed futures (DBМF и KMLM).
Моето разбирање е дека типовите на дистрибуција „Ordinary Dividend“ и „Mixed Income“ треба да се пријавуваат како „Т7. Доход од капитал / Ѕ7.1. Дивиденди и друг доход остварени со учество во добивката“, а типовите на дистрибуција „Long Term Capital Gain“ и „Short Term Capital Gain“ како „Т8. Капитални добивки / Ѕ8.1. Капитална добивка од продажба на хартии од вредност“. Типовите на дистрибуција „Long Term Capital Gain“ и „Short Term Capital Gain“ произлегуваат од капитални добивки што би ги направил интерно соодветниот фонд (ETF).
За крај, би дал и неколку предлози.
А) Со оглед на сите специфики и комплексни случаи, би било добро УЈП да има направено софтверско решение за автоматизација на пресметка на данокот на доход од капитални добивки настанати при продажба на хартии од вредност. Мислам дека ќе биде најдобро даночните обврзници да ги внесуваат трансакциите за купување и продавање, и целата пресметка да се прави автоматски во УЈП. Така сите ќе бидеме сигурни дека точно пријавуваме и плаќаме данок.
Б) Сметам дека ваквите прашања да ги обедините на едно место и да ги објавите на некоја страна ЧПП на страната на УЈП. Сигурно има доста луѓе кои ги интересираат одговорите на овие прашања. Така ем вие ќе си заштедите време да не одговарате на исти прашања од повеќе луѓе, ем би се избегнале можните проблеми во иднина при пријавување на данок.

Одговор бр 5:
Согласно член 3 од ЗДЛД, под личен доход се подразбираат следните видови доход остварени во земјата и во странство: 1) доход од работа; 2) доход од самостојна дејност; 3) доход од авторски и сродни права; 4) доход од продажба на сопствени земјоделски производи; 5) доход од права од индустриска сопственост; 6) доход од закуп и подзакуп; 7) доход од капитал; 8) капитални добивки; 9) добивки од игри на среќа; 10) доход од осигурување и 11) друг доход.
На оданочување подлежи доходот од ставот 1 на овој член што е остварен во пари, во хартии од вредност, во натура, или во некој друг вид.
Согласно член 12 став 1 точка 39-а) од ЗДЛД, данок на личен доход не се плаќа на капитални добивки остварени од продажба на хартии од вредност и удели издадени од инвестициски фонд доколку имателот ги поседувал за период подолг од две години.
Според член 58 од ЗДЛД, под капитална добивка се подразбира разликата помеѓу продажната и набавната цена при продажба или размена на хартии од вредност.
Согласно член 59 од ЗДЛД, обврзник на данокот на доход од капитални добивки е физичко лице кое остварува добивка од членот 58 став (1) од овој закон.
Според член 60 од ЗДЛД, основа на данокот на доход од капитални добивки претставува разликата помеѓу продажната цена на хартии од вредност, и нивната куповна (набавна) цена.
Според член 62 став 1 од ЗДЛД, капитална загуба остварена од продажба на хартии од вредност на берзата во земјата во тековната година се пребива со капиталните добивки остварени од продажба на хартии од вредност на берзата во земјата во истата година.
Согласно горенаведеното, имајќи го предвид член 62 став 1 од ЗДЛД, Ве известуваме дека пребивањето на капитална загуба со капитална добивка започнувајќи од 01.01.2023 година се однесува само за хартии од вредност со кои се тргува на берзата во земјата (во конкретниот случај во РС Македонија), во истата година.
Согласно Законот за изменување и дополнување на Законот за данокот на личен доход објавен во „Сл. весник на РСМ“ број 274/22, во преодните одредби во член 21 и 22 е дефинирано дека:
„Одредбите од членовите 58, 59, 60, 61 и 62 од Законот за данокот на личен доход („Службен весник на Република Македонија“ бр. 241/18 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 275/19, 290/20 и 85/21) и одредбите од членот 15 од овој закон со кои се додава нов член 85-а, одредбите од членот 18 од овој закон со кои се додава нов член 91-а и одредбите од членот 19 од овој закон со кои во член 93 се додава нов став (4) кои се однесуваат на оданочувањето на капиталните добивки остварени од продажба на хартии од вредност и удели издадени од инвестициски фонд, ќе се применуваат за хартии од вредност и удели издадени од инвестициски фонд кои се стекнати почнувајќи од 1 јануари 2023 година од страна на обврзникот или од страна на правниот претходник во случај на наследување или подарок.
Пресметката на капиталните добивки остварени од продажба на хартии од вредност и удели издадени од инвестициски фонд согласно одредбите од членовите 58, 59, 60, 61 и 62 од Законот за данокот на личен доход („Службен весник на Република Македонија“ бр. 241/18 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 275/19, 290/20 и 85/21) и одредбите од членот 15 од овој закон со кои се додава нов член 85-а, одредбите од членот 18 од овој закон со кои се додава нов член 91-а и одредбите од членот 19 од овој закон со кои во член 93 се додава нов став (4) ќе се врши хронолошки, според временскиот период на извршените трансакции, со користење на методот на прв влезен, прв излезен (FIFO метод) од најстарата кој најновата трансакција, почнувајќи од 1 јануари 2023 година.“
Имајќи ги предвид напред наведените законски одредби, ги даваме следните одговори на Вашите прашања:
1. Според член 60 став 1 од ЗДЛД, основа на данокот на доход од капитални добивки претставува разликата помеѓу продажната цена на удели издадени од инвестициски фонд, и нивната куповна (набавна) цена.
Согласно член 61 став 2 од ЗДЛД, за целите за утврдување на капиталната добивка, како продажна цена на удели издадени од инвестициски фонд, се смета договорената цена.
Како куповна (набавна) цена на удели издадени од инвестициски фонд се смета цената по која обврзникот се стекнал со уделите издадени од инвестициски фонд, согласно член 61 став 4 од ЗДЛД.
2. Во член 60 став 2 од ЗДЛД, е дефинирано дека, за капитална добивка остварена од продажба на хартии од вредност и удели издадени од инвестициски фонд, се признаваат нормирани трошоци од 10%.
3. Капиталните добивки остварени од продажба на удели издадени од инвестициски фонд кои се стекнати пред 01.01.2023 година, а се продадени или ќе бидат продадени по 01.01.2023 година, се ослободени од плаќање на данокот на личен доход и физичкото лице нема обврска да ги пријави во Управата за јавни приходи (член 21 и 22 од преодните одредби од Законот за изменување и дополнување на Законот за данокот на личен доход објавен во „Сл. весник на РСМ“ бр. 274/22).
Во член 12 став 1 точка 39-а) од ЗДЛД, јасно е дефинирано дека данок на личен доход не се плаќа на капитални добивки остварени од продажба на удели издадени од инвестициски фонд доколку имателот ги поседувал за период подолг од две години, што подразбира дека и капиталните добивки остварени од тргување во странство, се ослободени од данок на личен доход, доколку уделите се поседувани подолго од 2 години.
Согласно член 22 од преодните одредби од Законот за изменување и дополнување на Законот за данокот на личен доход, јасно е дефинирано дека пресметката на капиталните добивки остварени од продажба на удели издадени од инвестициски фонд ќе се врши хронолошки, според временскиот период на извршените трансакции, со користење на методот на прв влезен, прв излезен (FIFO метод) од најстарата кон најновата трансакција, почнувајќи од 1 јануари 2023 година.
4 и 7. За остварените капитални добивки од странство, физичките лица резиденти на РСМ, согласно член 88 став 1 точка 4 од ЗДЛД, за доходот остварен во странство имаат обврска да поднесат електронска пресметка на аконтација на данок и докази до органот за јавни приходи преку системот е-ПДД, до 10-ти во месецот за доходот остварен во претходниот месец.
За доходот остварен во странство, се внесуваат дополнителни податоци за: датум на прилив од странство, износ на остварениот доход во странска валута, валута во која е исплатен доходот (вршите избор од понудено мени).
Врз основа на внесените податоци, системот автоматски ќе го пресмета остварениот доход во денари (по среден курс на датумот кога е остварен доходот во странство).
Вашата пресметка е-ППД за доходот остварен во странската држава секогаш треба да ја провери и одобри службено лице од УЈП.
По приемот и обработката на електронската пресметка „е-ППД“, органот за јавни приходи преку електронскиот систем „е-Персонален данок“, ја одобрува пресметката на обврзникот, со доделување Фолио број и издава Рекапитулација за утврдување на аконтација на данок на личен доход со статус „Одобрена“ и налог за плаќање на данок на личен доход.
Согласно член 93 од ЗДЛД, аконтација на данокот на доход утврден во одобрените пресметки се плаќа најдоцна до 15-ти во месецот за претходниот месец и за доходот остварен од странство.
Плаќањето на данокот на доход кај носителот на платниот промет се врши на образец ПП53.
5 и 6. Според член 62 од ЗДЛД, капитална загуба остварена од продажба на удели во инвестициските фондови во земјата во тековната година се пребива со капиталните добивки остварени од продажба на уделите во инвестициските фондови во земјата во истата година.
Согласно горенаведеното, имајќи го предвид член 62 став 2 од ЗДЛД, Ве известуваме дека пребивањето на капиталните загуби со капитални добивки започнувајќи од 01.01.2023 година се однесува само за удели во инвестициски фондови остварени во земјата (во конкретниот случај РС Македонија), во истата година.
8. Во однос на последно поставеното прашање, Ве известуваме дека во пресметката, типовите на дистрибуции на парични средства „Ordinary Dividend“ и „Mixed Income“ кои произлегуваат од одредени хартии од вредност се искажуваат како Вид на доход Т7. Доход од капитал и Подвид на доход Ѕ7.1. Дивиденди и друг доход остварени со учество во добивката.
Типовите на дистрибуции на парични средства „Long Term Capital Gain“ и „Short Term Capital Gain“ во пресметката се искажуваат како Вид на доход Т8. Капитални добивки и Подвид на доход Ѕ8.1. Капитална добивка од продажба на хартии од вредност.

Прашање бр 6:
Здраво би сакал да знам доколку поседувам Крипто валута која не е претходно купена туку е ископана со помош на електронски уред (мајнери), како ќе се пресметува данокот доколку ја продадам? Дали треба 10 проценти данок на добивка? Потоа за колку време треба да го платам данокот и дали може електронски?

Одговор бр.6:
Согласно член 3 став 1 точка 11) од ЗДЛД, под личен доход се подразбира и друг доход остварен во земјата и странство.
На оданочување подлежи доходот од ставот 1 на овој член што е остварен во пари, во хартии од вредност, во натура, или во некој друг вид.
Според член 5 од ЗДЛД, обврзник на данокот на доход е секое физичко лице резидент на Република Македонија за доходот што го остварува во земјата и во странство.
Обврзник на данокот на доход е и секое физичко лице кое непријавено врши дејност и остварува доход кој подлежи на оданочување според одредбите на овој закон.
Согласно член 71 став 1 од ЗДЛД, друг доход во смисла на овој закон е секој доход кој не се смета за доход на физичките лица од членот 3 став (1) точки 1), 2), 3), 4), 5), 6), 7), 8), 9) и 10) од овој закон и не е изземен од оданочување со одредбите од членот 12 од овој закон.
Обврзник на данокот на доход од друг доход е физичкото лице кое остварува доход од членот 71 од овој закон.
Согласно член 73 од ЗДЛД, основа за пресметување на данокот на доходот е бруто-доходот, односно во конкретниот случај доходот добиен од „рударење“ изразен по пазарна вредност на денот на стекнување на криптовалутата.
Според напред наведените одредби, во случаи кога физичко лице остварува доход од „рударење“, истото е предмет на оданочување со данокот на личен доход согласно член 71 од ЗДЛД и физичкото лице треба да поднесе пресметка преку е-пдд системот во моментот на остварување на доходот, а најдоцна до 10-тиот ден во месецот кој следува по истекот на месецот во кој е остварен доходот.
По приемот и обработката на електронската пресметка „е-ППД“, органот за јавни приходи преку електронскиот систем „е-Персонален данок“, ја одобрува пресметката на обврзникот, со доделување Фолио број и издава Рекапитулација за утврдување на аконтација на данок на личен доход со статус „Одобрена“ и налог за плаќање на данок на личен доход.
Согласно член 93 од ЗДЛД, аконтација на данокот на доход утврден во одобрените пресметки се плаќа најдоцна во 15-ти во месецот за претходниот месец и за доходот остварен од странство.
Плаќањето на данокот на доход кај носителот на платниот промет се врши на образец ПП53.
Во случаи кога физичкото лице продава криптовалути, во тој случај според член 58 од ЗДЛД, под капитална добивка се подразбира разликата помеѓу продажната и набавната цена при продажба на друг подвижен и нематеријален имот.
Обврзник на данокот на доход од капитални добивки е физичко лице кое остварува добивка
Според член 60 од ЗДЛД, основа на данокот на доход од капитални добивки претставува разликата помеѓу продажната цена на нематеријален имот и нивната куповна (набавна) цена.
Според напред наведените одредби, доколку физичкото лице остварува капитална добивка (позитивна разлика = продажна вредност – набавна вредност на нематеријален имот) во тој случај има обврска добивката да ја пријави во Управата за јавни приходи преку системот Е-персонален данок најдоцна до 10-ти во месецот кој следи по месецот во кој е остварен доходот (член 88 од ЗДЛД).
Во пресметката износот на остварениот доход се искажува како:
• Вид на доход Т8. – Капитални добивки и
• Подвид на доход S8.6. Капитални добивки од нематеријален имот.
Врз основа на внесените податоци, системот автоматски ќе го пресмета остварениот доход во денари (по среден курс на датумот кога е остварен доходот во странство).
Вашата пресметка е-ППД за доходот остварен во странската држава ја проверува и одобрува службено лице од УЈП.
По приемот и обработката на електронската пресметка „е-ППД“, органот за јавни приходи преку електронскиот систем „е-Персонален данок“, ја одобрува пресметката на обврзникот, со доделување Фолио број и издава Рекапитулација за утврдување на аконтација на данок на личен доход со статус „Одобрена“ и налог за плаќање на данок на личен доход.
Согласно член 93 од ЗДЛД, аконтација на данокот на доход утврден во одобрените пресметки се плаќа најдоцна во 15-ти во месецот за претходниот месец и за доходот остварен од странство.
Плаќањето на данокот на доход кај носителот на платниот промет се врши на образец ПП53.
Според напред наведените одредби, доколку се продава криптовалута која е стекната по основ на рударењето за кое веќе е платен данокот на личен доход согласно член 71 од ЗДЛД, и истата понатака ја продавате и остварувате капитална добивка како позитивна разлика помеѓу продажната цена (цена по која се продава криптовалутата) и набавната цена (вредноста на криптовалутата во моментот на ископувањето), имате обврска да поднесете електронска пресметка до УЈП и да платите данок на личен доход согласно член 58, член 60, член 93 од ЗДЛД.

Прашање бр 7:
Сакам да се информирам за мене лично како вработен со примања (плата и придонеси), со регулиран статус (престој) и со работна дозвола (виза) во Република Ангола кои се веќе оданочени во Р. Ангола за што поседувам и доказ за платен данок во вид на декларација издадена од даночната управа на Р. Ангола која можам да го доставам на ваше барање, дали сум должен да платам данок на истите и во Македонија?

Одговор бр 7:
Согласно член 3 од ЗДЛД, под личен доход се подразбираат следните видови доход остварени во земјата и во странство: 1) доход од работа; 2) доход од самостојна дејност; 3) доход од авторски и сродни права; 4) доход од продажба на сопствени земјоделски производи; 5) доход од права од индустриска сопственост; 6) доход од закуп и подзакуп; 7) доход од капитал; 8) капитални добивки; 9) добивки од игри на среќа; 10) доход од осигурување и 11) друг доход.
На оданочување подлежи доходот од ставот 1 на овој член што е остварен во пари, во хартии од вредност, во натура, или во некој друг вид.
Согласно член 5 од ЗДЛД, даночен обврзник на данокот на доход е секое физичко лице резидент на Република Северна Македонија за доходот што го остварува во земјата и во странство.
Резидент во смисла на овој закон е физичко лице кое на територијата на Република Северна Македонија има постојано живеалиште или престојувалиште.
Резидентот има престојувалиште ако на територијата на Република Северна Македонија престојува непрекинато или со прекини 183 или повеќе дена во кој било 12-месечен период.
Владата на Република Македонија нема склучено Договор за одбегнување на двојното оданочување по однос данокот на доход и данокот на капитал со Владата на Ангола, и соодветно се применуваат даночните прописи на Република Северна Македонија.
Според напред наведеното, физичкото лице кое е резидент на Република Северна Македонија согласно член 5 од ЗДЛД, истиот има обврска согласно член 88 од ЗДЛД, за доходот остварен во странство да поднесе електронска пресметка на аконтација на данок преку системот е-Персонален данок и докази до органот за јавни приходи, до 10-ти во месецот за остварениот доход во претходниот месец.
Кон пресметката е-ППД за доходот остварен во странство, задолжително се прикачува докази за: видот на остварениот доход и за платениот данок во странската држава (доказ издаден од даночниот орган во странската држава), а може да прикачат и други (незадолжителни) докази.
По приемот и обработката на електронската пресметка „е-ППД“, органот за јавни приходи преку електронскиот систем е-даночни услуги ја одобрува пресметката на обврзникот, со доделување Фолио број и издава Рекапитулација за утврдување на аконтација на данокот на доход со статус „Одобрена“ и налог за плаќање на данокот на доход.
Согласно член 93 од ЗДЛД, аконтација на данокот на доход утврден во одобрените пресметки се плаќа најдоцна до 15-ти во месецот за претходниот месец и за доходот остварен од странство.
Плаќањето на данокот на доход кај носителот на платниот промет се врши на образец ПП53.
Според член 8 став 4 од ЗДЛД, заради одбегнување двојно оданочување, на обврзникот – резидент му се намалува пресметаниот данок на доход за износот на платениот данок на доход во друга држава, најмногу до износот што би се добил со примена на даночната стапка од 10%.
Според напред наведената одредба, доколку физичкото лице достави доказ дека е платен данокот во странската држава издаден од странската даночна администрација, Управата за јавни приходи го признава износот на платениот данок во странство најмногу до износот што би се добил со примена на даночната стапка од 10%.
Доколку пак, во периодот додека работите во Ангола, не се сметате за даночен резидент во Македонија, односно доколку немате постојано живеалиште во Македонија (истото сте го одјавиле), немате обврска доходот остварен со работа во Ангола да го пријавувате во Македонија, односно немате обврска да поднесувате е-пдд пресметка.

Прашање бр 8:
Работам во странска компанија и пари ќе ми стигаат на месечно ниво од странство (месечна плата).
Станува збор за привремено-повремено ангажирање (договор на дело, а се со цел правилна примена на даночните прописи).
Немам пензиско ниту здравствено осигурување, туку имам потпишано консултантски договор со странска компанија, и ми стига одреден прилив на средства на месечно ниво на сметка во македонска банка. Имам прашање за данокот – кој вид доход и поддоход треба да се избере од системот е-ППД (https://e-pdd.ujp.gov.mk)?

Одговор бр 8:
Доходот кој ќе го остварувате од работа во странство претставува доход од работа кој подлежи на оданочување во Р.С. Македонија во смисла на одредбите од член 3 од ЗДЛД.
Како доход од работа согласно одредбите од член 15 став 1 точка 16) од ЗДЛД, се смета и секој поединечно остварен доход врз основа на договор за повремено или привремено вршење на услуги на правни и физички лица. Притоа основа за пресметување на данокот на доход од работа по овој основ претставува износот на примањето, надоместокот односно доходот кој е остварен (член 16 став 1 точка 5) од ЗДЛД).
За пријавување на доходот од работа во странство потребно е да поднесете пресметка на аконтација на данок на доход и докази до Управата за јавни приходи до 10-ти во месецот кој следи по месецот во кој е остварен доходот (член 88 став 1 точка 4) од ЗДЛД). Пресметката се поднесува електронски преку електронскиот систем „е-Даночни услуги“
Во пресметката износот на остварениот доход се искажува како Вид на доход Т1. Доход од работа и Подвид на доход Ѕ1.14. Примања по основ на извршени консултантски услуги. Понатаму во пресметката задолжително се пополнува и податокот за државата во која е резидент исплатувачот (односно државата од која е остварен доходот) како и податоци за датум на прилив од странство, износ на остварен доход во странска валута, валутата во кој е остварен доходот (вршите избор од понудено мени). При пријавување на доход од странство не се евидентира податок за трансакциска сметка (независно дали денарска или девизна) со оглед на тоа што во овој случај пресметката е со начин на исплата „друг начин“.
Поднесената електронска пресметка е-ППД за доходот остварен во странската држава ја проверува и одобрува службено лице од УЈП. По одобрување на пресметката, истата добива статус „Одобрена“ при што се издава Рекапитулација за утврдување на аконтација на данок на личен доход со Фолио број и налог за плаќање (образец ПП53).
Плаќањето на данокот на доход утврден во одобрената пресметка се врши кај носител на платниот промет преку образецот ПП53, најдоцна до 15-ти во месецот за претходниот месец согласно член 93 од ЗДЛД.

Прашање бр 9:
Се обраќам до вас до прашање во врска со даночните обврски за фриленсери. Како индивидуален извршител на услуги без регистрирана фирма, би сакал/а да знам на кој начин треба да ги пријавам и платам даноците на приход.
Дали постои одредена постапка што треба да ја следам, кои документи се потребни и во кој рок треба да се изврши пријавата и плаќањето?

Одговор бр 9:
Како доход од работа согласно одредбите од член 15 став 1 точка 16) од ЗДЛД, се смета и секој поединечно остварен доход врз основа на договор за повремено или привремено вршење на услуги на правни и физички лица. Притоа основа за пресметување на данокот на доход од работа по овој основ претставува износот на примањето, надоместокот односно доходот кој е остварен (член 16 став 1 точка 5) од ЗДЛД).
Доколку станува збор за доход остварен во странство
За пријавување на доходот од работа по основ на повремени услуги извршени во странство потребно е да поднесете пресметка на аконтација на данок на доход и докази до Управата за јавни приходи до 10-ти во месецот кој следи по месецот во кој е остварен доходот (член 88 став 1 точка 4) од ЗДЛД). Пресметката се поднесува електронски преку електронскиот систем „е-Даночни услуги“
Во пресметката износот на остварениот доход се искажува како вид на доход Т1. – доход од работа и подвид на доход Ѕ1.16 – примања по основ на други извршени повремени или привремени услуги. Понатаму во пресметката задолжително се пополнува и податокот за државата во која е резидент исплатувачот (односно државата од која е остварен доходот) како и податоци за датум на прилив од странство, износ на остварен доход во странска валута, валутата во кој е остварен доходот (вршите избор од понудено мени). При пријавување на доход од странство не се евидентира податок за трансакциска сметка (независно дали денарска или девизна) со оглед на тоа што во овој случај пресметката е со начин на исплата „друг начин“.
Поднесената електронска пресметка е-ППД за доходот остварен во странската држава ја проверува и одобрува службено лице од УЈП. По одобрување на пресметката, истата добива статус „Одобрена“ при што се издава Рекапитулација за утврдување на аконтација на данок на личен доход со Фолио број и налог за плаќање (образец ПП53).
Плаќањето на данокот на доход утврден во одобрената пресметка се врши кај носител на платниот промет преку образецот ПП53, најдоцна до 15-ти во месецот за претходниот месец согласно член 93 од ЗДЛД.
Доколку станува збор за доход остварен во земјата
Аконтацијата на данокот на доход се плаќа по одбивка, односно исплатувачот на доходот го пресметува, задржува и плаќа данокот на доход за обврзникот при секоја исплата и за: 1) доход од работа, согласно член 80 од ЗДЛД.
Според член 84 од ЗДЛД, аконтација на данокот на доходот од член 80 на овој закон пресметува исплатувачот за секој обврзник и за секој поединечно исплатен доход.
Согласно член 85 од ЗДЛД, исплатувачот од членот 84 од овој закон, пред секоја исплата на доходот на кои аконтацијата на данокот се плаќа по одбивка, е должен до органот за јавни приходи да достави електронска пресметка за бруто-доходот, одбитоците, пресметаниот данок по одбивка и нето доходот за исплата.
Во пресметката износот на остварениот доход се искажува како вид на доход Т1. – доход од работа и подвид на доход Ѕ1.16 – примања по основ на други извршени повремени или привремени услуги.
По приемот и обработката на електронската пресметка „е-ППД“, органот за јавни приходи преку електронскиот систем „е-Даночни услуги“, ја одобрува пресметката на обврзникот, со доделување Фолио број и издава Рекапитулација за утврдување на аконтација на доход со статус „Одобрена“ и налози за плаќање на данокот на доход.
Согласно член 92 од ЗДЛД, исплатувачот на доходот од член 80 од овој закон за кој аконтацијата на данокот на доход се плаќа по одбивка е должен задржаниот данок да го уплати при секоја поединечна исплата.

Прашање бр 10:
Колку изнесува данокот на добиени девизни средства во Република Северна Македонија остварен преку платформата на YouTubе?

Одговор бр 10:
Согласно член 3 од ЗДЛД, под личен доход се подразбираат следните видови доход остварени во земјата и во странство: 1) доход од работа; 2) доход од самостојна дејност; 3) доход од авторски и сродни права; 4) доход од продажба на сопствени земјоделски производи; 5) доход од права од индустриска сопственост; 6) доход од закуп и подзакуп; 7) доход од капитал; 8) капитални добивки; 9) добивки од игри на среќа; 10) доход од осигурување и 11) друг доход.
На оданочување подлежи доходот од ставот 1 на овој член што е остварен во пари, во хартии од вредност, во натура, или во некој друг вид.
Според член 5 од ЗДЛД, обврзник на данокот на доход е секое физичко лице резидент на Република Северна Македонија за доходот што го остварува во земјата и во странство.
Според член 11 став 1 од ЗДЛД, данокот на личен доход се плаќа по стапка од 10%.
Согласно член 15 став 1 точка 16) од ЗДЛД, за доход од работа се смета и секој поединечно остварен доход врз основа на договор за повремено или привремено вршење на услуги на правни и физички лица.
Основа за пресметување на данокот на доход од работа од член 15 став 1 точка 16), претставува износот на примањето, надоместокот односно доходот согласно член 16 став 1 точка 5) од ЗДЛД.
Согласно член 87 став 1 точка 3) од ЗДЛД, во текот на годината, обврзникот пресметува и плаќа аконтација на данокот на доход и за доход остварен од странство.
Согласно член 88 од ЗДЛД, обврзникот кој во текот на годината остварува доход кој подлежи на оданочување со данок на доход врз основа на овој закон е должен да поднесе пресметка на аконтација на данок на доход и докази до органот за јавни приходи и за доход остварен од странство до 10-ти во месецот кој следи по месецот во кој е остварен доходот.
Во пресметката износот на остварениот доход се искажува како Вид на доход Т1. Доход од работа и Подвид на доход Ѕ1.16. Примања по основ на други извршени повремени или привремени услуги.
За доходот остварен во странство, внесете дополнителни податоци за: датум на прилив од странство, износ на остварениот доход во странска валута, валута во која е исплатен доходот (вршите избор од понудено мени).
Вашата пресметка е-ППД за доходот остварен во странската држава ја проверува и одобрува службено лице од УЈП.
По приемот и обработката на електронската пресметка „е-ППД“, органот за јавни приходи преку електронскиот систем „е-Даночни услуги“, ја одобрува пресметката на обврзникот, со доделување Фолио број и издава Рекапитулација за утврдување на аконтација на данок на личен доход со статус „Одобрена“ и налог за плаќање на данок на личен доход.
Согласно член 93 од ЗДЛД, аконтација на данокот на доход утврден во одобрените пресметки се плаќа најдоцна до 15-ти во месецот за претходниот месец и за доходот остварен од странство.
Плаќањето на данокот на доход кај носителот на платниот промет се врши на образец ПП53.

Прашање бр 11:
Јас сум моментално вработен во американска компанија со работно место во Авганистан, во Македонија сум невработен, ме интересира дали јас сум подложен да плаќам данок на парите кои ги примам преку мк банка на основ плата од американската компанија, го имам прочитано Законот но ми треба дообјаснување.
Значи јас во текот на претходната година бев надвор од Македонија 300 дена а во Македонија 65 дена, истото ќе биде и оваа година.

Одговор бр 11:
Согласно член 3 од ЗДЛД, под личен доход се подразбираат следните видови доход остварени во земјата и странство: 1) доход од работа 2) доход од самостојна дејност; 3) доход од авторски и сродни права; 4) доход од продажба на сопствени земјоделски производи; 5) доход од права од индустриска сопственост;6) доход од закуп и подзакуп; 7) доход од капитал; 8) капитални добивки; 9) добивки од игри на среќа; 10 доход од осигурување и 11) друг доход.
На оданочување подлежат сите приходи што се остварени во пари, хартии од вредност, во натура, или во некој друг вид.
Според член 5 од ЗДЛД, даночен обврзник на данокот на доход е секое физичко лице резидент на Република Северна Македонија за доходот што го остварува во земјата и во странство.
Резидент во смисла на овој закон е физичко лице кое на територијата на Република Северна Македонија има постојано живеалиште или престојувалиште.
Резидентот има престојувалиште ако на територијата на Република Северна Македонија престојува непрекинато или со прекини 183 или повеќе дена во кој било 12 месечен период.
Согласно член 14 од ЗДЛД, доход од работа претставува секој доход што го остварува обврзникот по основа на работен однос, вклучувајќи ги и приходите по договор за повремено или привремено вршење услуги на органите на државната управа, на домашните и странските физички лица кои вршат самостојна дејност, ако со овој закон не се изземени од оданочување.
Доколку физичкото лице е резидент на Република Македонија согласно член 5 од ЗПДД, истиот има обврска согласно член 88 став 1 точка 4 од ЗДЛД, за приходите остварени во странство да поднесе пресметка на аконтација на данок и докази до органот за јавни приходи, до 10 во месецот за остварени приходи во претходниот месец.
По исклучок од став (1) точка 4) од овој член, за доходот остварен по основ на плата и пензија од странство, за кој е платен данок во странската држава, обврзникот е должен да поднесе пресметка на аконтација на данок и докази за платениот данок до органот за јавни приходи, најдоцна до 31 март во годината што следи по годината во која е остварен доходот.
Кон пресметката за приходот остварен во странство, задолжително се прикачува докази за: видот на остварениот приход и за евентуално платениот данок во странската држава (доказ издаден од даночниот орган во странската држава), а може да прикачат и други (незадолжителни) докази.
По поднесената пресметка со доказ за платениот данок во странската држава (доказ издаден од даночниот орган во странската држава) на даночниот обврзник – резидент, му се намалува пресметаниот данок на доход за износот на платениот данок на доход во друга држава, најмногу до износот што би се добил со примена на даночната стапка од 10% (член 8 став 4 од ЗДЛД). Пресметката за остварен доход во странство по основ на плата и доказот на платен данок издаден од даночниот орган во странската држава, даночниот обврзник резидент на Република Северна Македонија има обврска да ја достави најдоцна до 31 март во годината што следи по годината во која е остварен доходот преку системот е-даночни услуги.

Прашање бр 12:
Според актуелната регулатива и пракса приходите од трговија со криптовалути се смета за капитална добивка и има третман како трговија со нематеријален имот. Ќе ве молам за одговор дали секоја размена на крипто валутата се смета за даночен настан и претставува даночна основа, односно:
• размена на крипто валута со друга крипто валута
• размена на крипто валута со крипто валута од типот стејблкоин
• размена на крипто валута или стејблкоин во ФИАТ девиза
• размена на крипто валута за физички или нематеријални добра и услуги
Од оперативен аспект потребни ни се насоки дали при изготвување на декларацијата за остварените приходи, дали во самата трансакција е потребно да се прикаже одделно секој настан или сите настанати трансакции збирно.

Одговор бр 12:
Согласно член 58 од ЗДЛД, под капитална добивка се подразбира разлика помеѓу продажната и набавната цена при продажба или размена на недвижен имот, хартии од вредност, удели издадени во инвестициски фондови, учество во капиталот, друг подвижен и нематеријален имот. Притоа под нематеријален имот се подразбира имот без физичка содржина, кој не може да се идентификува.
Основа на данокот на доход од капитални добивки претставува разликата помеѓу продажната цена на нематеријален имот, и нивната куповна (набавна) цена (член 60 од ЗДЛД).
Во случај на размена на нематеријален имот (криптовалути), капитална добивка постои доколку вредноста на криптовалутите или друг вид на нематеријален имот кои се добиваат при размената е поголема од вредноста на криптовалутите што се разменуваат.
Имајќи ги предвид напред наведените одредби, доколку со размената на нематеријалниот имот не остварувате капитална добивка во тој случај немате обврска истата да ја пријавите во Управата за јавни приходи и да платите данок на личен доход.
Доколку со размената на нематеријалниот имот остварите капитална добивка, во тој случај истата имате обврска да ја пријавите во Управата за јавни приходи и да платите данок на личен доход.
Во случај на остварување на капитална добивка од нематеријален имот, физичкото лице кое остварува таква добивка има обврска добивката да ја пријави во Управата за јавни приходи преку системот е-Даночни услуги најдоцна до 10-ти во месецот кој следи по месецот во кој е остварен доходот (член 88 од ЗДЛД).
Во пресметката така остварениот доход се искажува како Вид на доход Т8 – Капитални добивки и Подвид на доход Ѕ8.1. – Капитални добивка од нематеријален имот.
По приемот на пресметката, службено лице од Управата за јавни приходи ја разгледува истата и по нејзино одобрување се доделува Фолио број и се издава Рекапитулација за утврдување на аконтација на данок на личен доход со статус „Одобрена“ и налог за плаќање на данокот на личен доход (образец ПП53).
Согласно член 93 од ЗДЛД, аконтација на данокот на доход утврден во одобрените пресметки се плаќа најдоцна до 15-ти во месецот за претходниот месец и за доходот остварен од странство.